Renge Kelimesinde Hangi Ses Olayı Vardır?
Hayat bazen bir kelime gibi, birkaç harften ibaret olur; bir anda başlar, bir anda sona erer. Ve o kelimenin içindeki her bir ses, her bir hece, hayatımıza bir dokunuş bırakır. Bugün bir kelimeyi düşünerek, bir anı hatırladım: “Renge” kelimesi… Hani şu, her şeyin içinde bir ton, bir renk barındıran kelime… Ama sadece bir kelime değil, aynı zamanda yaşadığım bir duygunun da yansıması.
Bir gün, Kayseri’nin sıcağında, evde yalnızdım. O an, dışarıdaki gürültüden, kaybolan saatlerden, kalabalık düşüncelerden kurtulmak için bir şeyler yazmaya karar verdim. Kelimelere sığmayan duygularımı bir kenara bırakıp, onları bir şekilde şekillendirmek istedim. Fakat kelimeler beni hep geri çekiyordu, kayboluyordu. Bu kadar karmaşık olmalı mıydı? Kelimeler de tıpkı biz gibi, bazen kaybolur, bazen bir araya gelir.
Ses Olaylarının Çıkışı
“Renge” kelimesi, ses olaylarını düşünmemi sağladı. Türkçede, bazı sesler bazen düşer, bazen de türetilir. Yani dilin akışı, bizim yaşadığımız duygular gibi doğal bir evrim geçirir. “Renge” kelimesinde de bir ses olayı var: “Kısmi ünlü düşmesi”… Türkçede, kelimelerdeki ünlülerin bir kısmı bazen düşer, bu da bir ses olayına yol açar. Renge kelimesinde de bu olay kendini gösteriyor.
Renge kelimesi aslında renk kökünden türetilmiş. Ama burada dikkat çeken bir şey var: renk kelimesindeki ‘k’ sesiyle, ‘e’ harflerinin bir araya gelmesi sırasında ‘e’ harfi kendisini kaybetmiş. Aslında, kelimenin içerisindeki bu ‘e’ kaybolmuş, bir şekilde geride duruyor. İşte bu, dilin biz farkında olmadan gösterdiği gizli bir oyundu. Kelimenin dönüşümü, tam da o an beni yakalamıştı.
Bir an için kelimeleri düşündüm, bir kelimenin hayatımızdaki anlamını şekillendiren şeyin sadece sesleri olduğunu… Yani sesler de bir duygunun habercisi, kelimelerse bu duygunun yansımasıydı. Bunu düşündükçe Kayseri’nin o sıcak akşamında, bir de dışarıdan gelen o hafif rüzgârla birlikte, bir duygunun içine çekilmek kolay oluyordu.
Kayseri’nin Duygusal Yansıması
Kayseri’nin sokakları, bazen ne kadar sakin olursa olsun, bir şekilde içindeki karmaşayı benim içimde yankılar yaparak geri yansıtıyordu. Bir yanımda her şeyin rengi, her şeyin dokusu o kadar netti ki; diğer yanımda her şeyin bulanıklaşmasını izliyordum. O anda “renk” kelimesindeki ses olayı tam da bunu hissettirdi. Duygularımda bir kaybolan ‘e’ vardı. O kaybolan ‘e’, ne kadar tanıdık olursa olsun, beni bir o kadar yabancılaştırıyordu. Her şey bir anda sisli bir hal aldı, gözlerim denizde kaybolmuş gibi. Kısmi ünlü düşmesi, kelimenin içindeki eski sesi kaybetmesi, bana da bir şeyin kayboluşunu hatırlatıyordu.
Gözlerimi kapatıp, hafifçe başımı geriye yasladım. “Bunu ben de yaşadım,” dedim, ama içimdeki hislerin daha fazlasını istediğini biliyordum. Neden? Çünkü kaybolan her şey, bir şekilde yine yerine gelir. Hayat da böyle değil miydi? Her kaybolan şey, aslında bir dönüşüme uğrar, bir yeniden doğuş sürecine girer. Tıpkı dilde olduğu gibi, kaybolan bir sesin ardında bir dönüşüm başlar.
Sonra, O Günün Akşamında…
Gün batmaya başlamıştı. Kayseri’nin o belli başlı dağları, güneşin soluk ışığıyla kırmızımsı turuncuya bürünüyordu. Bir an, sokaktan geçen insanların seslerine kulak verdim. Her şey o kadar sessizdi ki, kendi düşüncelerimi duymam güçleşiyordu. Ama o sırada, bir çocuğun neşeli kahkahası kulağımda yankılandı. O kahkaha, bana bir umut verdi. Bir kaybolmuşluk vardı ama bir yandan da her şey yeniden şekilleniyordu.
Renge kelimesindeki o “kısmi ünlü düşmesi” gibi, yaşamın içindeki sesler de kaybolabiliyor. Ama kaybolmak, durup beklemek demek değil. Yeni sesler, yeni duygular belki de bekliyordur. O an fark ettim: Bir kaybolan sesi, bir yenisi tamamlıyordu.
Bir gün, o kaybolan ‘e’yi birisi yerine koyacak. Yeni kelimeler, yeni duygular beni alıp başka diyarlara götürecek. Bu duygu beni sarmıştı, ama sarmaktan çok, özgür bırakmıştı. Belki de her kelimenin, her sesin, kendine özgü bir zamanı, bir dönüşümü vardır.
Yavaşça Dönüşüm
Akşam serinliği, Kayseri’nin her sokağını sararken, ben de o kaybolan sesi bulmak için harekete geçtim. O an içimde bir şeyin değiştiğini hissettim. Kendisini kaybeden her şey, yeni bir biçimde geri dönebilir. Tıpkı ‘renge’ kelimesinde olduğu gibi… O kaybolan ‘e’, aslında yerini başka bir sesle doldurmuştu. Sesin kaybolması, sesin ortaya çıkması… Bu, her an her saniye yaşadığımız bir şeydi.
Artık kelimeleri sadece duyularla değil, hislerle de yakalamak gerektiğini biliyordum. Seslerin bizi nasıl yönlendirdiğini, kaybolan her duygunun yeni bir sese dönüştüğünü, her sesin kendi hikâyesini anlattığını daha iyi anlamıştım. Belki de dil, en çok içimizdeki kaybolanları bulma sürecidir.
Bir Sesin İzinde
Kelimeler, duyguları tıpkı bir nehir gibi taşır. Ve bir gün, her sesin kaybolmuşluğuna yer bırakacak bir an gelir. O an, “renge” kelimesindeki kaybolan ‘e’ gibi, biz de kayboluruz ve sonra yeniden buluruz.
O gece, Kayseri’nin sokaklarında yalnız başıma yürürken, rengin içindeki kaybolan sesin, bende bıraktığı izleri düşündüm. Sesler bazen kaybolur, ama kaybolmuş olan hiçbir şey geride kalmaz. Renge kelimesindeki kaybolan ses, yeniden kendisini bulur.